Introductie

Een debat is wat anders dan een discussie. In een discussie delen mensen elkaars gedachten en laten zich mogelijk door elkaar overtuigen. Bij debatteren is daar geen sprake van. Debatteren is een soort wedstrijd. Daarin trachten twee partijen een derde partij van hun gelijk te overtuigen. De derde partij bepaalt uiteindelijk de uitkomst van het debat.

Debatteren kan heel nuttig zijn om standpunten helder geformuleerd te krijgen. Daarmee kan beleid helder worden geformuleerd, maar kan ook de inhoud van communicatie op een effectieve wijze worden ingevuld. Immers alle pro's en contra's zijn zo indringend mogelijk op een rijtje gezet.

Absolute voorwaarde voor een goed debat is het formuleren van heldere stellingen. Soms moet daarvoor een ingewikkelde materie worden teruggebracht tot een beperkt aantal stellingen, die niet altijd even genuanceerd hoeven te zijn. Een stevige analyse van de probleemstelling moet daaraan uiteraard vooraf gaan.

Voorwaarden

Een debat moet aan de volgende voorwaarden voldoen:

• Er zijn drie partijen. Eén partij is vóór de stelling een tweede partij is tegen. De derde partij bepaalt de uitkomst van het debat.
• Blijvend oneens. Gedurende het debat blijven partijen het met elkaar oneens. Vooraf wordt bepaald wie welk standpunt verdedigt en die rolverdeling verandert niet.
• Op de zaak, niet op de persoon. Debatteren gaat om het aanvallen van de argumenten, niet van de persoon. Behoud het respect van andere debaters. Wees daarom hard op de inhoud en zacht op de persoon.
• Basishouding. De basishouding van de debaters blijft gedurende het debat zo kritisch mogelijk. De tegenpartij verkoopt onzin tot het tegendeel onomstotelijk is vast komen te staan.
• Gelijke wapens. Debaters dienen over dezelfde basisinformatie te beschikken. Ze dienen tevens gelijke spreektijd te krijgen.
• Hoor en wederhoor. In het debat staan hoor en wederhoor centraal. Reageren op elkaars argumenten is van vitaal belang voor de kracht van de standpunten.
• Over de uitkomst wordt niet gediscussieerd. De derde partij bepaalt uiteindelijk de uitkomst van het debat. Debaters horen zich bij de uitslag neer te leggen.
• Onafhankelijk voorzitter. De derde partij stelt zich altijd op als onafhankelijk voorzitter. Iedere vorm van partijdigheid of interventie in het debat is uit den boze.

Tips

Voor een geslaagd debat bestaat geen panklaar recept. Wel zijn er ingrediënten in de vorm van tips en trucs die de kans op succesvol debatteren vergroten.

• Gebruik persoonlijke ervaringen. Argumenten gebaseerd op eigen ervaringen zijn niet in twijfel te trekken. Daarmee ontneem je je opponenten, die zo'n eigen ervaring niet hebben, feitelijk het recht van spreken. Natuurlijk moet je wel oppassen dat je jouw persoonlijke ervaring of waarneming ten onrechte als algemeen geldend presenteert.
• Gebruik beeldende taal. Beeldspraak kan sterk bijdragen aan je overtuigingskracht. Voorbeelden maken bij mensen inzichtelijk wat je bedoelt. Vergelijkingen kunnen een ingewikkelde zaak een stuk eenvoudiger maken.
• Overdrijven mag. Door overdrijving wordt de nuance weliswaar vaak gemist, maar wordt de stelling vaak treffender verdedigd of aangevallen. "We willen uiteindelijk allemaal hetzelfde? Daar zijn we het toch met zijn allen over eens?"
• Dwing de opponent tot een keuze. Je opponent een zwart-wit-stelling voorleggen wil nog wel eens goed werken. Je dwingt de opponent tot een ongenuanceerde keuze, die zijn of haar standpunt niet per se hoeft te ondersteunen.

Voorbeelden

Coolpolitics

Coolpolitics gebruikt debatten als belangrijk communicatie-instrument (zie ook de website).

• MTV-coolpolitics debat (persbericht MTV1 en MTV2 4/5 mei debat).
• DVD (wmv bestand, klik met linker muistoets om af te spelen, rechtermuistoets om op te slaan, media player nodig).

Global debat

Sinds kort is de website www.globaldebat.nl online. Deze website dient ter ondersteuning van de programmareeks Global, de debatreeks van LUX & CIDIN over hardnekkige dilemma's op het gebied van internationale samenwerking en ontwikkeling. Op deze website vindt u informatie over komende programma's, verslagen van afgelopen debatten en een lijst met links over ontwikkelingssamenwerking.

Oikos

Workshops Oikos